“So many books, so little time.” 

Het is een quote die aan Frank Zappa wordt toegekend. Wie het ook als eerste zei: elke lezer herkent dat knauwende besef. Voor elk boek dat je wel leest, heb je een stapel minstens even interessante niet gelezen. Kiezen is keihard verliezen.

Voor liefhebbers van non-fictie bestaan er al enkele jaren twee apps die dat probleem deels aanpakken. Blinkist en Joosr vatten non-fictiewerken samen tot de hoofdlijnen. In vijftien tot twintig minuten heb je de kernideeën van het boek doorgenomen en op het einde krijg je nog een ultieme samenvatting. “Big ideas in small packages” zoals ze bij Blinkist zeggen. Met zo’n 1.800 samengebalde boeken is Blinkist vandaag verreweg de grootste aanbieder. Joosr heeft er momenteel ‘meer dan 250’ in de aanbieding.

Pro

De voorstanders van dergelijke samengeperste boeken merken terecht op dat het vandaag onmogelijk is om alles te lezen. De hele dag lang worden we langs alle kanten bestookt met informatie. Tijd maken voor een boek is niet altijd eenvoudig, laat staan dat je er vier per maand doorspartelt. Wie kan dan iets tegen samenvattingen van 15 minuten hebben?

Contra

“We murder to dissect”, schreef William Wordsworth in het gedicht The Tables Turned. Hij bedoelde ermee dat je schoonheid – zoals pakweg een regenboog of een gedicht – kapot maakt door het te willen analyseren en verklaren.

Deze romantische kijk is eigenlijk ook van toepassing op boeksamenvattingen. Door een boek te demonteren en het te reduceren tot de hoofdlijnen help je het genadeloos om zeep. Ook meeslepende non-fictieboeken vertellen een verhaal. Ze hebben een unieke stem, spanningsbogen en personages. Het is literatuur van de feiten.

Tools als Blinkist en Joosr vatten geen romans samen. Ze lijken te beseffen dat niemand zit te wachten op een Anna Karenina in 15 minuten. Dan is het vreemd dat je op Blinkist bijvoorbeeld wel The Invention of Nature terugvindt. Een synopsis kan onmogelijk het wervelende verhaal van Alexander von Humboldt vertellen zoals Andrea Wulf dat zo weergaloos deed in haar boek over de Pruisische ontdekkingsreiziger. Zelfs al pik je de belangrijkste feiten en ideeën mee: het ‘boek’ loop je hoe dan ook mis.

Slotsom

Blinkist en Joosr lijken me handige apps in drie situaties:

  • Business- en zelfhulpboeken allerhande lijken me erg geschikt om door te nemen aan de hand van digitale samenvattingen. Veel literaire meerwaarde zal je niet mislopen en vaak zijn het sowieso al erg actiegerichte boeken die zich gewillig laten herleiden tot een handvol praktische ‘take-aways’. Twee andere aanbieders die zich specifiek op dit soort boeken toeleggen zijn Getabstract en Readitfor.me.
  • Als je twijfelt of een bepaald non-fictiewerk je zal aanspreken, kan het ook interessant zijn om de hoofdlijnen door te nemen. Stel dat je niet zeker bent of De Zijderoutes van Peter Frankopan iets voor jou is, dan kan je met een snelle blik op de inhoud vermijden dat je met tegenzin de 752 pagina’s van het boek moet doorworstelen.
  • Ik kan me voorstellen dat je een bepaald boek 100% zeker niet wil lezen, maar toch benieuwd bent naar wat er in staat. Neem bijvoorbeeld Dianetics: The Modern Science of Mental Health van L. Ron Hubbard. Dit basiswerk voor aanhangers van The Church of Scientology zou ik niet uitgelezen krijgen, maar het kan wel heel boeiend – en vermakelijk – zijn om de grote lijnen door te nemen.

Om meeslepende non-fictiewerken écht te lezen, zullen we er nog steeds voor moeten gaan zitten. Kiezen blijft verliezen. Al helpen recensies die last hopelijk een klein beetje te verlichten. 🙂

Blijf op de hoogte via Facebook en Twitter of abonneer je op de VDF-nieuwsbrief